Nearly everyone experiences urinary issues at least once in their life. When such problems arise, concern is natural—and wise, as they can signal underlying diseases of the urinary system. Seeking prompt medical advice allows for timely diagnosis and treatment, helping to prevent complications. After all, the adage “prevention is better than cure” holds true for all health matters.
The urinary system is an integral part of the body, and its well-being depends on healthy habits. A balanced diet, regular exercise, adequate hydration, and avoiding smoking and excessive alcohol are essential, as sedentary lifestyles, obesity, hypertension, and diabetes can all harm urinary health. For instance, many notice that even mild dehydration can cause dark, burning urine—a simple reminder of water’s vital role. In today’s world, environmental pollution, chemically treated foods, and industrial toxins further increase risks, making conscious lifestyle choices even more important. Regular check-ups and consultations with a doctor are equally crucial.
Advances in modern science have profoundly transformed medicine, leading to greater specialization in every field, including urology. As awareness grows, patients increasingly seek out specialists for their conditions. It is also valuable for individuals to understand the basics of urinary diseases, their diagnosis, and treatment options.
I have created this website with the general public in mind, aiming to explain urology in clear, simple language. It provides an overview of common urinary problems, their symptoms, and modern management, with the goal of raising awareness. Informed individuals are more likely to consult a specialist in time, gain a clearer understanding of their condition, and avoid potential physical, emotional, and financial burdens. I hope this book will also benefit medical students and professionals in the field.
I owe sincere gratitude to the many individuals and institutions who made this work possible. My thanks go to Tribhuvan University Maharajgunj Medical Campus and Teaching Hospital, which provided my medical education and training. I am indebted to the teachers, colleagues, staff, and patients there who shaped me into the urologist I am today. My colleagues in the Department of Urology and Kidney Transplant Surgery at TUTH also have my deep appreciation for their unwavering support, guidance, and inspiration.
This book grew from a desire to share my knowledge and experience beyond the clinic, encouraged by my family and teachers. I thank Mr. Chandra Prasad Bhattarai for his editorial assistance, and the patients whose trust and cases enriched its content. My effort will be rewarded if this book plays even a small part in raising health awareness and informing the people of Nepal about urinary health.
Dr. Sujeet Poudyal
Consultant Urologist
पिसाबका सानाठूला समस्या एकचोटि पनि नभोगेका व्यक्ति सायदै कोही होलान् । पिसाबको कुनै पनि समस्या
आइपर्नासाथ तुरुन्तै चिन्ता थपिनु स्वाभाविकै हो । पिसाबसम्बन्धी जुनसुकै पनि समस्याले पिसाबप्रणालीका
रोगहरूबारे केही बोलिरहेको हुनसक्ने हुनाले तुरुन्त डाक्टरको सल्लाह लिनु बुद्धिमानी हुन्छ । यसबाट त्यस्ता कुनै
पनि रोगको समयमै निदान गर्न सकिन्छ भने समयमै हुने उपचारबाट रोगको जटिलताबाट बचाउँछ। रोकथाम
उपचारभन्दा उत्तम हो भन्ने सिद्धान्त सबै रोगमा लागु हुन्छ । पिसाबप्रणाली शरीरको अभिन्न अङ्ग हुँदा
शरीरलाई स्वस्थ राख्ने व्यवहार अपनाइए मात्र पनि यो प्रणाली स्वस्थ रहन्छ र यसका धेरै समस्याहरूबाट बच्न
सकिन्छ । यसका साथै समयसमयमा डाक्टरसँग परामर्श लिई साधारण जाँचहरू गराएर आफ्नो शरीरावस्थाबारे
सजग रहनु पनि उति नै आवश्यक छ ।
अहिलेको वातावरणीय प्रदुषण, रसायनयुक्त अशुद्ध खाना, कलकारखानाबाट निस्कने विषादी तत्त्वहरूका कारण बढिरहेको क्यान्सर तथा अन्य घातक रोगहरूबाट शरीरका अरू अङ्गहरूसँगै पिसाबप्रणाली पनि प्रभावित छ । अस्तव्यस्त जीवनशैली, व्यायामको कमी, असन्तुलित खानपान, मोटोपना, उच्च रक्तचाप, मधुमेह, धुम्रपान तथा मदिरापान इत्यादिले पिसाबप्रणालीमा समेत समस्या निम्त्याउने हुनाले स्वस्थ जीवनपद्धति अपनाउनु अति जरुरी छ । त्यस्तै धेरैले अनुभव गरेकै कुरा हो पानीको मात्रा अलि कम भएमा मात्र पिसाब गाढा पहेँलो भई पोल्न सुरु भइहाल्छ । यसले पनि पिसाबप्रणालीमा पानीको महत्व कति छ भनेर दर्साउँछ ।
अहिले पूरा विश्वले नै चिकित्सा जगतमा ठूलो फड्को मारेको छ । आधुनिक विज्ञानको विकासको प्रभाव
चिकित्साप्रणालीमा पनि प्रत्यक्ष रूपमा परेको छ । उच्चस्तरको ज्ञान र सीपको विशेषता अनुसार चिकित्साप्रणाली पनि विविध विधामा बाँडिदै गएको छ र यो क्रम जारी छ । यसबाट चिकित्साशास्त्रभित्रका हरेक विधामा दिनप्रतिदिन विशेषज्ञताको विकास भइरहेको छ । आम नेपाली जनता पनि यो विकाससँग धेरथोर परिचित हुँदै गएकाले बिरामीले आफूलाई लागेको रोगको विशेषज्ञ चिकित्सक खोज्नु स्वाभाविकै हो । यसका साथै बिभिन्न प्रकारका मूत्ररोगहरू, तिनको निदान र उपचारपद्धतिबारे बिरामी आफै जानकार हुन पनि अति आवश्यक छ । यो पुस्तक मैले विशेषत: चिकित्सा क्षेत्रदेखि बाहेकका सर्वसाधारण पाठकहरूलाई लक्षित गरेर लेखेको हुँ । यसमा युरोलोजी अर्थात् मूत्रविज्ञानलाई सरल भाषामा सबैका माझ परिचित गराउने प्रयत्न गरेको छु। पिसाबप्रणालीका साधारण समस्याहरू, तिनका लक्षणहरू, निदान र उपचारबारे सरसर्ती पृष्ठभूमि दिएको छु । यसको उद्देश्य सबैलाई पिसाबसम्बन्धी समस्याबारे सजग बनाउनु हो । सजग भएमा समयमै डाक्टर तथा बिशेषज्ञकँहा पुगी आफ्नो अवस्थाबारे राम्रोसँग जानकारी पाउन सकिन्छ र पछि आउनसक्ने ठूलो शारीरिक, मानसिक तथा आर्थिक संकटबाट जोगिन सकिन्छ । यसबाट चिकित्सा विज्ञानका विद्यार्थी र यस क्षेत्रमा कार्यरत जनशक्तिलाई पनि केही न केही लाभ पुग्ने नै छ ।
यस कृतिलाई आदरणीय पाठकहरूसमक्ष पुर्याउनमा प्रत्यक्ष-परोक्ष सहयोग गर्ने सम्पूर्ण व्यक्तिहरू तथा
संघसंस्थाहरूप्रति कृतज्ञता प्रकट गर्नु आफ्नो कर्तव्य ठान्दछु । मेरो मेडिकल शिक्षाको सम्पूर्ण जिम्मा लिएको
त्रिभुवन विश्वविध्यालयअन्तर्गतको महाराजगञ्ज मेडिकल क्याम्पस तथा त्रिवि शिक्षण अस्पतालप्रति म भित्री
हृदयदेखि नै आभार प्रकट गर्दछु । मलाई मूत्रविज्ञान विशेषज्ञ (युरोलोजिष्ट) बनाउने श्रेय यस क्याम्पस तथा
अस्पतालका आदरणीय गुरुजन, मित्रवर्ग, कर्मचारी साथीहरू तथा यस अस्पताललाई विश्वास गरी आउनुभएका
बिरामीहरूलाई दिन चाहन्छु । म हाल कार्यरत त्रिवि शिक्षण अस्पतालको मूत्रविज्ञान तथा मिर्गौला प्रत्यारोपण सर्जरी विभागका सम्पूर्ण श्रद्धेय गुरुजन तथा मित्रवर्गलाई धन्यवाद अर्पण गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक सम्झन्छु । मेरो ज्ञान र सीपलाई निखार्न सदैव सहयोग गर्ने, उत्कृष्टतातिर मार्गनिर्देशन गर्ने र सत्कार्यमा लाग्न सदा अभिप्रेरित गर्ने मेरो यो युरोलोजी परिवार मेरो जीवनकै अभिन्न अङ्ग हो भन्दा फरक पर्दैन ।
मूत्रविज्ञानसम्बन्धी मेरो ज्ञान र अनुभवलाई आफू तथा उपचारका लागि आउने बिरामीमाझ मात्र सीमित नराखी सबैका समक्ष प्रस्तुत गर्ने उद्देश्यमा मेरो परिवार र आदरणीय गुरुजनबाट ठूलो हौसला पाएरै यसले मूर्तरूप लिएको छ । भाषा सम्पादनमा आवश्यक सल्लाहसुझाव प्रदान गर्नुभएकोमा नियात्राकार श्री चन्द्रप्रसाद भट्टराईप्रति आभारी छु । मलाई विश्वास गरेर उपचारका लागि आउनुभएका बिरामीहरूका साथै आवश्यक पर्ने सामग्रीहरू उपलब्ध गराई यसलाई अझ जानकारीमूलक बनाउन सहयोग गर्नु हुने अन्य सबै जना धन्यवादका पात्र हुनुहुन्छ ।
यस माध्यमबाट सबै नेपालीहरूलाई मूत्ररोगबारे जानकारी गराई स्वास्थ्यप्रति सजग राख्ने उद्देश्यपूर्तिमा थोरै मात्र सफलता मिलेमा पनि आफ्नो प्रयास सफल भएको ठान्नेछु ।
डा. सुजित पौड्याल
मूत्रविज्ञान विशेषज्ञ (युरोलोजिष्ट)